Zawór EGR - co to jest i do czego służy?
Ekspert
EKSPERT TEAM TOTAL
Zawór EGR – co to jest i do czego służy?
EGR to jedno z proekologicznych rozwiązań stosowanych w większości produkowanych aut. Sprawdź czym jest w rzeczywistości, na czym polega jego działanie i co zrobić w przypadku niespodziewanej awarii!
Skąd się wziąć układ EGR?
Po raz pierwszy użyto tego typu rozwiązania w Stanach Zjednoczonych. To nic innego, jak system recyrkulacji spalin (z ang. EGR – Exhaust Gas Recirculation) wykorzystywany w pojazdach wyposażonych w spalinowe silniki tłokowe. Jego głównym zadaniem jest zmniejszenie ilości zanieczyszczeń w spalinach. Powodem wdrożenia specjalistycznego systemu była rosnąca liczba toksycznych zanieczyszczeń emitowanych przez samochody.
Niektóre pojazdy w ramach układu EGR posiadają tzw. układ zmiennych faz rozrządu, który stanowi wewnętrzną część procesu recyrkulacji spalin. Zawór wydechowy ulega wcześniejszemu otwarciu, przez co część spalin samoczynnie cofa się do układu dolotowego. Omawiany zawór EGR odpowiada za realizację zewnętrznej recyrkulacji.
Jak działa zawór EGR?
Podstawową informacją, którą mylą kierowcy (a nie rzadko także sami mechanicy) jest recyrkulacja spalin. Choć faktycznie polega ona na cofnięciu spalin do cylindrów, nie zachodzi w ten sposób „dopalanie” spalin (system na tym polegający wprowadzono kilka lat temu w samochodach Formuły 1). Istotą jego działania jest obniżenie temperatury w komorze spalania, w wyniku czego możliwe staje się również wydłużenie w czasie i spowolnienie trwania tego procesu. Dzieje się tak z powodu zmniejszenia poziomu tlenu, który odpowiada za prędkość utleniania. Najkorzystniejszym skutkiem prawidłowego funkcjonowania zaworu EGR jest zmniejszenie ilości emitowanych tlenków azotu (NOx) nawet o kilkadziesiąt procent. Oprócz tego, przyspieszeniu ulega odparowywanie paliwa oraz dochodzi do utlenienia węglowodorów w spalinach.
Można zatem stwierdzić, iż same spaliny nie biorą udziału w procesie spalania. Pełnią jednak rolę „wypełniacza” w komorach spalania, przez co robi się zwyczajnie mniej miejsca na tlen.
Celem montażu zaworu EGR jest kontrola i regulacja ilości spalin wracających do komór silnika. Warto wiedzieć, iż proces ten nie zachodzi przez cały okres pracy silnika, a jedynie w pewnych wyjątkowych, ściśle określonych okolicznościach. Należą do nich przede wszystkim te momenty, gdy napęd pracuje w przeciętnym (środkowym) zakresie obrotów, a także w chwilach, gdy silnik jest słabo lub średnio obciążony. Wniosek z tego taki, że przy delikatnie wciśniętym pedale gazu lub też dociśnięciu go do samej podłogi, zawór EGR powinien być stale zamknięty. Dokładna specyfikacja pracy może być jednak różna w zależności od typu i modelu silnika.
Otwarcie zaworu następuje poprzez specjalny mechanizm sterowany elektrycznie zsynchronizowanymi siłownikami lub pneumatycznie. Oba rozwiązania są skuteczne, coraz częściej korzysta się jednak z tych pierwszych. Nowe samochody posiadają więcej systemów uzależnionych od elektroniki niż miało to miejsce jeszcze chociażby 10 lat temu.
Czy zawór EGR się psuje?
Zawór recyrkulacji spalin ulega różnorodnym awariom, zdecydowanie najczęstsza dotyczy jednak zablokowania go w pozycji otwartej. W takiej sytuacji zamiast okresowego cofania spalin do cylindrów silnika ma to miejsce bez przerwy od chwili jego uruchomienia. Na taki stan zaworu EGR wskazują takie objawy, jak np. spowolniona i nierównomierna praca silnika, zwiększone zużycie paliwa i pogorszenie osiągów auta. Jeżeli czujnik EGR nie uległ awarii, powinna zapalić się także kontrolka „check engine”. Do blokady zaworu przyczynia się osadzanie cząstek stałych, takich jak sadza. Usterki tego rodzaju częściej występują w silnikach cechujących się nadmiernym spalaniem oleju, do czego prowadzą m.in. awarie turbosprężarki i układu wtryskowego.
Negatywne strony działania EGR
Głównym minusem dotyczącym funkcjonowania zaworu EGR jest zmniejszenie całkowitej mocy silnika. Często auta wyposażone w ten element po pewnym czasie zaczynają zmniejszać swoje osiągi i z większą trudnością dochodzą do wysokich obrotów. Trzeba jednak przyznać, że ubytki są znacznie mniejsze niż przy bezpośrednim i stałym doprowadzaniu spalin do zaworów. Skutkiem takiego rozwiązania byłoby nieosiąganie maksymalnych obrotów przy znacznych obciążeniach oraz częste i długotrwałe dławienie silnika.
Czyszczenie EGR czy jego wymiana?
Decyzja tak naprawdę zależy od indywidualnej sytuacji. Faktem jest, że ewentualne awarie zwykle diagnozowane są w takim momencie, iż najlepszym wyjściem jest usunięcie zaworu i wymiana na nowy egzemplarz. Samo czyszczenie to dosyć skuteczne rozwiązanie, lecz pełni funkcję raczej profilaktyki przed wystąpieniem usterki. Usuwanie zanieczyszczeń z wnętrza zaleca się co około 60-80 tys. km. Na dłuższą metę nie uchroni cię to przed wymianą zaworu na nowy, lecz z pewnością wydłuży jego żywotność oraz pozwoli na prawidłowe funkcjonowanie.
Wymiana EGR ma jednak podstawową wadę, którą jest cena operacji. Oryginalny zawór do dobrej klasy auta może być wydatkiem rzędu nawet kilku tysięcy złotych. Decydując się na zamiennik, trzeba być bardzo ostrożnym, szczególnie jeśli chodzi o zawory poddane regeneracji. Trwałość niektórych elementów jest ściśle określona i, jeśli nie wymieni się ich w odpowiednim momencie, prędzej czy później i tak ulegną awarii. A nieprzemyślany wybór taniego zamiennika może wpędzić cię w znacznie większe wydatki niż zakup fabrycznie nowego zaworu EGR.